Ushqimi është më shumë sesa vetëm ushqim. Ëmbëlsirat e përgatitura sipas traditave shekullore mbartin brenda tyre kujtime, histori dhe identitet.
Medo, një nga anëtarët e familjes Nexho, ndau me mua kohë dhe kujtime të çmuara mbi historinë e kafenesë së tyre të ëmbëlsirave, një vend i dashur për çdo banor të lagjes dhe vizitor që ndalet për një trileçe apo bakllava, të shoqëruar me një çaj turk.
Kanë kaluar tashmë 20 vjet që nga hapja e kësaj ëmbëltoreje, e cila është themeluar nga një familje shqiptare me rrënjë të thella në traditat dhe jetën tregtare të Pazari të Vjetër – një nga zemrat kulturore të Maqedonisë.
Bisedat me vendasit kur hulumtoj për trashëgiminë kulturore jomateriale janë thesar më vete. Familje si Nexho-t ruajnë me përkushtim gjuhën, zakonet dhe traditat familjare, duke shërbyer si ura të gjalla mes brezave dhe kujtesës kolektive.
Pa familje të tilla shqiptare, Pazari i Vjetër nuk do të kishte të njëjtin shpirt dhe autenticitet.
Ky vend mbart ende normat, vlerat dhe traditat e dikurshme që shumë udhëtarë nga Perëndimi kanë fatin t’i përjetojnë në formën e tyre më të pastër.
Medo ndau me mua kujtimet e gjyshërve të tij, të cilët dikur prisnin pranë lumit Vardar për të valëvitur flamujt ndërsa kalonte Presidenti Tito, apo verat e fëmijërisë duke u freskuar në të njëjtin lumë. Janë këto kujtime që e mbajnë gjallë trashëgiminë shqiptare në Pazar, teksa brez pas brezi ecin përpara në drejtimin e biznesit familjar.
Babai i Medos, themeluesi i ëmbëltore Nexho, mësoi mjeshtërinë e bakllavasë në Stamboll dhe e solli në Pazar për të nisur këtë rrugëtim. Pavarësisht dinamikës së përditshme, mbrëmjet i kalojnë së bashku në familje, duke ngrënë darkën që e përgatit gjithmonë nëna – vakti më i rëndësishëm i ditës.
Medo është student i Jurisprudencës me profil Forensik në Universitetin Evropian të Evropës Juglindore. Mësimet zhvillohen në shqip dhe, kur pyeten nga janë, shumica përgjigjen me krenari: “Shqiptar, falë Zotit!” – një shprehje mirënjohjeje për identitetin që kanë ruajtur mes sfidave historike.
Në fillim të çdo dite, biznesmenët e Pazari të Vjetër mblidhen për një kafe, para se të shpërndahen për të mbajtur gjallë jetën tregtare të zonës.
Shqiptarët janë të njohur për lidhjen e fortë me familjen. Gjuha shqipe është ruajtur mes mureve të shtëpive të tyre edhe në kohët më të vështira të pushtimeve. E kjo ndjehet menjëherë sapo shkel në Pazar.
“Në radhë të parë, të bësh familjen të lumtur – para parasë.”
Kështu thotë nëna e Medos, një thënie që mishëron vlerat e trashëgimisë kulturore jomateriale të shqiptarëve.
Komente