Ka momente që të rikthejnë te toka ku qëndron, në një reflektim të thellë mbi historinë, identitetin dhe rolin tonë në përkujtesën e së kaluarës.
11 marsi 2025 ishte një prej atyre ditëve për mua si shtetase australiane por mbi të gjitha si një qytetare e botës, e pranishme në ceremoninë përmbyllëse të përvjetorit të Holokaustit në Maqedoni.
Historia e popullit hebre nuk kufizohet vetëm në Holokaustin – ajo është një prej shtyllave të qytetërimit dhe një dëshmi e qëndrueshmërisë së kulturës, traditave dhe gjuhës së tyre të lashtë, hebraishtes.
Një përjetim nga brenda: Ceremonia në Muzeun e Holokaustit në Shkup
Ceremonia përmbyllëse u zhvillua në ambientet e Muzeut të Holokaustit në Shkup, një prej pikave më të rëndësishme të kujtesës kulturore dhe historike në rajon.
Ishte një nder të isha e ftuar mes anëtarëve të komunitetit hebre, përfaqësuesve të shtetit dhe organizatave ndërkombëtare.
Në mesin e të pranishmëve ishte Presidenti i Komunitetit Hebre në Maqedoni, Pepo Levi, si dhe Rabin Andrew Baker, drejtor për Çështjet Ndërkombëtare Hebreje në AJC.
Ftesa erdhi nga Marjan Simeonov, arkeolog dhe redaktor i revistës së komunitetit hebre. Ceremonia solli në fokus marrëdhëniet e forta mes Maqedonisë dhe Izraelit, por edhe rëndësinë e ruajtjes së kujtesës për viktimat e Holokaustit – me theks të veçantë te kampi famëkeq Treblinka.
Muzeu i Holokaustit – Një udhëtim përmes historisë
Muzeu në vetvete është një rrëfim i gjallë – një udhëtim që nis nga viti 1712 p.e.s., kohët e Abrahamit, deri në ditët e sotme. Përmes artefakteve, dokumenteve, literaturës dhe artit, muzeu i paraqet vizitorit historinë, dhimbjen dhe qëndresën e një populli që, pavarësisht tmerreve të gjenocidit, ruajti gjuhën, identitetin dhe besimin.
Trashëgimia e paprekshme – kur kultura është akt i gjallë
UNESCO e përkufizon trashëgiminë kulturore të paprekshme si një gjuhë universale: zakone, rite, gjuhë, art dhe kujtesë që ruhen e përcillen brez pas brezi. Por kjo nuk mund të ndodhë pa përkushtimin e vetë komuniteteve që e mbajnë gjallë këtë trashëgimi.
Hebrenjtë janë një shembull i gjallë i kësaj ruajtjeje. Edhe pse të shpërndarë në kohë e hapësirë, ata kanë mbajtur të gjallë gjuhën dhe kulturën e tyre, duke ndërtuar ura mes të shkuarës dhe të tashmes.
Maqedonia dhe ruajtja e kujtesës hebraike
Ligji i Denacionalizimit në Maqedoni ishte një hap i rëndësishëm për rivendosjen e të drejtave të komunitetit hebre dhe fondi për Holokaustin, themeluar më 23 prill 2002, bëri të mundur ndërtimin e vetë muzeut.
Qendra përkujtimore u hap më 10 mars 2011 dhe që prej asaj dite, qëndron si simbol i kujtesës, nderimit dhe respektit për viktimat – por edhe si një shembull për brezat e rinj.
Sot, 80 vite pas rivendosjes së këtij komuniteti në Maqedoni, kjo trashëgimi nuk është vetëm histori – është një realitet i gjallë, një dëshmi e forcës së kulturës për të mbijetuar dhe për të ndriçuar rrugëtimin e ardhshëm të një kombi.
Fjala e fundit
Trashëgimia kulturore nuk është vetëm e shkuara që kujtojmë – është vetë e ardhmja që ndërtojmë.
Duke kujtuar, respektojmë.
Duke njohur, nderojmë.
Duke ndarë, mbrojmë atë që është e përbashkët dhe njerëzore.
Komente