Obeziteti po përhapet si epidemi globale: Ja të dhënat alarmante

Popullsia e botës është 8.062 miliardë njerëz.
• Më shumë se 1 miliard njerëz, përfshirë 890 milionë të rritur dhe 160 milionë fëmijë, konsiderohen tashmë obezë.
• Një tjetër 1.84 miliardë janë të mbipeshë.
• 4.83 miliardë janë të shëndetshëm.
• 390 milionë janë nënpeshë.

Sipas statistikave të detajuara të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, afërsisht një e treta e popullsisë së rritur të Tokës është tashmë mbi peshë.

Që nga fillimi i matjeve moderne, normat e obezitetit janë dyfishuar mes të rriturve në mbarë botën — përfshirë Britaninë (aktualisht 28.7% e të rriturve kanë një BMI mbi 30) dhe SHBA-në (42.9%).

Duke shkuar edhe më pas në kohë, niveli i obezitetit është trefishuar që nga mesi i viteve 1970.

Parashikime tronditëse paralajmërojnë se nivelet e obezitetit mund të tejkalojnë 75% në Britani dhe 80% në SHBA deri në vitin 2050.

Ekspertët e cilësuan këtë situatë si një “tragedi e rëndë dhe një dështim monumental shoqëror”, duke kërkuar veprime “urgjente” për të transformuar dietat dhe për të luftuar ushqimet ultra-të përpunuara dhe stilin e jetesës sedentare.

⸻

Të dhëna alarmante për fëmijët:
• Përqindja e fëmijëve obezë është katërfishuar nga 2% në 1990 në 8% në 2022 (të dhënat e fundit nga OBSH).
• Një në pesë nën 18 vjeç konsiderohet tashmë mbipeshë ose obez.

⸻

Njerëzit janë trashur në të gjitha 199 vendet, sipas një analize të thelluar të MailOnline mbi të dhënat e OBSH-së.
• Në vitin 1990, Vietnami kishte përqindjen më të ulët të obezitetit në botë për të dy gjinitë (0.2% kishin BMI mbi 30).
• Në 2022, kjo shifër u rrit në 2.1%.

Për meshkuj:
• Vietnam (0.07%)
• Etiopi (0.9%)
• Rwanda (1.4%)
• Timor-Leste (1.6%)

Në anën tjetër:
• 70.2% e burrave në Samoa Amerikane janë obezë.
• 69.4% në Nauru.
• 65.8% në Tokelau.

Për gratë:
• Nepali përjetoi rritjen më të madhe — nga 0.4% në 8.4%, një rritje 19-fish.

Vetëm gratë franceze dhe spanjolle janë më pak obezë sot sesa në 1990.

⸻

Britania:
• Në vitet ’90, meshkujt renditeshin në vendin e 56-të për obezitet.
• Në 2022, u ngjitën në vendin e 30-të me 28.2% — një rritje prej 167%.

Për gratë:
• Nga vendi i 85-të në vendin e 93-të, megjithëse përqindja e obezitetit u rrit nga 14.1% në 29.2%.

⸻

SHBA:
• Në 1990:
• 16.4% e burrave ishin obezë (vendi i 17-të).
• Në 2022:
• 41.9% e burrave ishin obezë — në top 10.

Për gratë amerikane:
• Nga vendi i 41-të në 31-in, me 43.8% të obezitetit krahasuar me 20.5% në 1990.

⸻

Komentet e ekspertëve:

Profesor Naveed Sattar, ekspert në mjekësinë kardiometabolike në Universitetin e Glasgow:

“Shifrat tregojnë që obeziteti ka përfshirë çdo cep të globit. Është një tsunami. Valë të ndryshme të obezitetit godasin zona të ndryshme në periudha të ndryshme kohore.”

Ai thekson ndikimin negativ të:
• Shkatërrimit të dietave tradicionale,
• Mungesës së aktivitetit fizik,
• Teknologjisë (telefonat celularë ndikojnë tek gjumi dhe përqendrimi).

Profesor Alexander Miras, Universiteti i Ulsterit:

“Rritjet janë absolutisht shqetësuese. Komplikacionet nga obeziteti sjellin vuajtje për pacientët dhe mbingarkesë për sistemet shëndetësore globale.”

⸻

Statistikat për fëmijët dhe adoleshentët:
• Më shumë se 390 milionë fëmijë dhe adoleshentë të moshës 5-19 vjeç janë mbipeshë në 2022.
• 160 milionë janë obezë — nga 31 milionë në 1990.
• Rreth 37 milionë fëmijë nën 5 vjeç ishin mbipeshë në 2022.
• Në Libi, 28.7% e fëmijëve nën 5 vjeç janë të shëndoshë.
• Tunizia: rritje nga 4% në 19%.

⸻

Shkaqet kryesore të krizës:
• Rritja e konsumit të ushqimeve të përpunuara dhe të pasura me kalori.
• Stil jetese sedentare me pak lëvizje dhe shumë kohë ulur.

Pasojat e obezitetit:
• Diabeti i tipit 2,
• Sëmundje të zemrës,
• Lloje të caktuara të kancerit.

⸻

Sa kalori konsumojnë njerëzit sot:

Në Britani:
• Meshkujt: 2,665 kalori/ditë,
• Gratë: 2,078 kalori/ditë.

Në SHBA:
• Meshkujt: 2,720 kalori/ditë,
• Gratë: 2,118 kalori/ditë.

Udhëzimet zyrtare:
• Në Britani: maksimumi 2,500 kalori/ditë për meshkujt dhe më pak se 2,000 për gratë.
• Në SHBA: rekomandime fleksibël, 1,600–3,000 kalori në ditë, në varësi të moshës dhe gjinisë.