Një vit pa Ismail Kadarenë – Kujtojmë kolosin e letrave shqipe

Sot shënohet një vit nga ndarja nga jeta e shkrimtarit më të madh të letërsisë shqiptare, Ismail Kadare. Më 1 korrik 2024, Shqipëria dhe bota humbën një zë të jashtëzakonshëm të mendimit, letërsisë dhe shpirtit kritik – një autor që i dha gjuhës shqipe një dinjitet ndërkombëtar dhe i fali letërsisë botërore një vizion të rrallë nga periferia ballkanike.

Ismail Kadare u lind në Gjirokastër më 1936 dhe përgjatë mbi gjashtë dekadave krijimtari, ai shkroi romane, ese, poezi dhe tregime që ndërtuan një univers letrar të pashoq. Vepra e tij përshkruan me mjeshtëri të jashtëzakonshme tensionin mes individit dhe pushtetit, ndërgjegjes dhe diktaturës, historisë dhe mitit.

Autor i romaneve si Gjenerali i ushtrisë së vdekur, Kronikë në gur, Prilli i thyer, Pallati i ëndrrave dhe Koncert në fund të dimrit, Kadare mbetet një zë universal që përmes realitetit shqiptar arriti të flasë për njeriun në të gjitha dimensionet e tij.

Me vdekjen e tij, kultura shqiptare humbi themelin më të fortë të letërsisë moderne, por vepra e tij vazhdon të jetojë, të frymëzojë dhe të udhëtojë përtej kufijve. Kadare u përmend për shumë vite si kandidat i denjë për çmimin Nobel në Letërsi dhe ka fituar disa nga çmimet më prestigjioze europiane, si "Prix Mondial Cino Del Duca", "Man Booker International Prize" dhe "Neustadt International Prize for Literature".

Në këtë përvjetor, lexuesit, studiuesit dhe institucionet kulturore në mbarë trojet shqiptare i kushtojnë nderime kujtimit të tij – jo thjesht si një përkujtim por si një rikthim tek vepra që na mëson të mos harrojmë, të mendojmë, të guxojmë.

Ismail Kadare nuk është më fizikisht mes nesh por fjala e tij mbetet e përjetshme.