Liderët europianë kanë paralajmëruar se kufijtë e Ukrainës nuk mund të riformatohen me forcë, vetëm tre ditë para se presidenti rus Vladimir Putin dhe presidenti amerikan Donald Trump të zhvillojnë një samit mbi Ukrainën në Alaskë.
Në një deklaratë të përbashkët, 26 nga 27 udhëheqësit e BE-së theksuan se “populli i Ukrainës duhet të ketë lirinë të vendosë për të ardhmen e tij” dhe se duhet të respektohet “integriteti territorial” e “kufijtë ndërkombëtarë nuk duhet të ndryshohen me forcë”.
Deklarata nuk u nënshkrua nga kryeministri hungarez Viktor Orban, i cili ka ruajtur marrëdhënie të ngushta me Rusinë dhe shpesh ka bllokuar mbështetjen e BE-së për Kievin.
Ky reagim vjen mes shqetësimit në rritje të vendeve europiane për veprimet e Moskës në Ukrainë, të cilat, sipas vendeve kufitare me Rusinë apo atyre me kujtime të pushtimit sovjetik, mund të paraqesin rrezik të drejtpërdrejtë në të ardhmen. Në këtë kontekst, Suedia dhe Finlanda janë anëtarësuar në NATO, vendet baltike kanë rikthyer shërbimin e detyrueshëm ushtarak, ndërsa Polonia po investon miliarda për të ngritur një barrierë në kufi me Rusinë.
BE-ja e ka cilësuar të papranueshme çdo njohje ligjore të sovranitetit rus mbi territore të pushtuara me forcë. Kjo vjen pas deklaratave të Trump, i cili ka sugjeruar një marrëveshje paqeje që mund të përfshijë kalimin e gjithë rajonit të Donbasit dhe mbajtjen e Krimesë nga Rusia, në këmbim të dorëzimit të rajoneve Kherson dhe Zaporizhzhia që ajo mban pjesërisht.
Shefi i NATO-s, Mark Rutte, javën e kaluar theksoi se, edhe pse disa territore mund të mbeten de facto nën kontrollin rus, kjo nuk duhet të njihet zyrtarisht ndërkombëtarisht. Një njohje e tillë do të kërkonte ndryshim të kushtetutës së Ukrainës dhe një referendum kombëtar, proces që mund të rrëzonte qeverinë e presidentit Volodymyr Zelensky.
Në deklaratën e tyre, liderët europianë përsëritën mbështetjen për të drejtën e Ukrainës për t’u mbrojtur, duke premtuar ndihmë ushtarake të vazhdueshme dhe mbështetje për rrugën e saj drejt anëtarësimit në BE.
Megjithatë, një shënim në fund të faqes theksonte se “Hungaria nuk e shoqëron veten me këtë deklaratë”. Orban tha se nuk e mbështeti tekstin pasi vendoste kushte për një takim ku BE-ja nuk ishte e ftuar dhe u bëri thirrje udhëheqësve të mos “japin udhëzime nga stoli”. Ai gjithashtu propozoi që BE-ja të zhvillojë një samit të saj me Rusinë, diçka që është shmangur që prej pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022.
Samiti Trump–Putin pritet të mbahet të premten në Alaskë, ndërsa të mërkurën, liderët e BE-së do të zhvillojnë një bisedë me Trump, ku do të marrë pjesë edhe kryeministri britanik Sir Keir Starmer, i cili ka deklaruar se paqja duhet të “ndërtohet me Ukrainën, jo t’i imponohet asaj”.
Komente