Nga Redaksia Blu TV
Bazuar në përmbledhjen e një artikulli nga Women's Health
Në rrjetet sociale dhe bisedat e përditshme, termi “trauma bonding” është bërë gjithnjë e më i përhapur. Shpesh përdoret për të përshkruar lidhje që lindin pas përvojave të përbashkëta emocionale – si ndarja nga një partner, humbja e një pune apo zhgënjimi i përbashkët. Por sipas ekspertëve të shëndetit mendor, kjo kuptimësi popullore është shumë larg domethënies së vërtetë psikologjike të këtij fenomeni.
Çfarë është në të vërtetë “trauma bonding”?
Psikologia Rachel Proujansky, drejtore e Shërbimeve për Traumën në Qendrën për Motivim dhe Ndryshim, e përkufizon “trauma bonding” si një lidhje emocionale e fuqishme mes një viktime dhe abuzuesit të saj. Kjo marrëdhënie zhvillohet në kushte ku ka një diferencë të theksuar pushteti dhe ku përforcimi emocional ndodh në mënyrë të ndërprerë – herë me sjellje pozitive, herë me sjellje abuzive.
Ky cikël – i njohur si modeli i “muajit të mjaltit – tensionit – abuzimit – pajtimit” – i bën viktimat të kapen pas kujtimeve të fillimit, duke besuar se sjelljet e mira mund të rikthehen, nëse “sillen si duhet” ose “bëjnë diçka ndryshe”.
Pse krijohet një lidhje traumatike?
“Kur dikush të lëndon dhe pastaj të kërkon ndjesë apo tregohet i kujdesshëm, kjo krijon konfuzion emocional”, shpjegon Proujansky. Viktima fillon të mendojë se ka ndonjë ndikim në sjelljen e abuzuesit dhe se mund ta “rregullojë” marrëdhënien, duke marrë përsipër një faj që nuk është i saj.
Psikologia Janie Lacy shton se trauma dhe dashuria mund të bashkëekzistojnë. Kjo është arsyeja pse shumë njerëz që ndodhen në marrëdhënie të tilla nuk i identifikojnë menjëherë si të dëmshme, pasi ndjenjat janë të vërteta – por jo domosdoshmërisht të shëndetshme.
Kush ndikohet?
Lidhjet traumatike shfaqen më shpesh në marrëdhënie romantike, por mund të ndodhin edhe me anëtarë të familjes, miq apo në vendin e punës – kudo ku ekziston një pabarazi pushteti dhe një manipulim emocional i vazhdueshëm.
Për shembull, një punonjës mund të ndiejë lidhje të fortë emocionale me një shef që e trajton herë me përkujdesje e herë me abuzim verbal apo emocional, duke e bërë të ndiejë faj për çdo dështim dhe nevojë për miratim të vazhdueshëm.
Shenjat e një lidhjeje traumatike
Ekspertët theksojnë disa shenja të zakonshme:
Ankth i vazhdueshëm për disponimin ose miratimin e tjetrit
Ndjenja faji dhe përpjekje të pareshtura për të “kënaqur” tjetrin
Vetë-izolim apo turp për marrëdhënien
Justifikim i sjelljeve abuzive
Humbje graduale e vetëvlerësimit dhe ndjenjës së identitetit
Si të çliroheni nga një lidhje traumatike?
Shkëputja nga një lidhje e tillë kërkon vetëdije dhe mbështetje. Proujansky sugjeron kërkimin e ndihmës profesionale për të identifikuar modelet e dëmshme dhe për të rikthyer kontrollin mbi ndjenjat dhe jetën personale. Në disa raste, abuzuesi mund të pranojë problemet dhe të përpiqet të ndryshojë, por shpesh largimi mbetet zgjedhja më e sigurt.
Psikologia Jessica Lamar thekson rëndësinë e ndërtimit të një rrjeti mbështetës – miq, familjarë apo profesionistë – që ofrojnë një perspektivë të jashtme dhe të shëndetshme. Në rastet e dhunës fizike apo ekonomike, krijimi i një plani sigurie është prioritet absolut.
Kujdesi për veten është thelbësor
Largimi nga një lidhje traumatike nuk është vetëm një veprim i jashtëm, por një proces i gjatë shërimi të brendshëm. Praktikat e vetëkujdesit – qoftë një ditë relaksi, leximi, meditimi apo kujdesi ushqimor – ndihmojnë në rikthimin e vetëdashurisë dhe stabilitetit emocional.
“Shërimi kërkon kohë,” thotë Lacy. “Jini të butë me veten dhe mos harroni që çdo hap, sado i vogël, është një fitore.”
Nëse ndiheni të bllokuar në një marrëdhënie të pasigurt apo abuzive, mos hezitoni të kërkoni ndihmë profesionale apo të kontaktoni strukturat mbështetëse. Askush nuk duhet të jetojë në frikë apo faj për shkak të dashurisë.
Komente