Amantia – Qyteti ilir që ruan madhështinë mes kodrave të Vlorës

VLORE – Në mes të kodrave të gjelbërta të Vlorës, mes dy lumenjve dhe me pamje që shtrihet deri në bregdetin e Jonit, qëndron e heshtur Amantia, një nga qytetet më të rëndësishme të qytetërimit ilir – një pasuri arkeologjike dhe kulturore që meriton më shumë vëmendje dhe mbrojtje.

Rrënojat e Amantias ndodhen në fshatin Ploçë, rreth 34 kilometra larg qytetit të Vlorës, në një vendndodhje strategjike që dikur kontrollonte rrugë tregtare dhe ushtarake në luginat e Vjosës dhe Shushicës.

Sipas të dhënave arkeologjike, qyteti u themelua rreth vitit 350 p.e.s, ndoshta nga fisi ilir i Taulantëve. Por mitologjia e lidh Amantian me abantët – një popull që sipas legjendës u shpërngul nga Troja pas shkatërrimit të saj, duke e vendosur qytetin në një linjë historiko-mitike me Orikun dhe Bylisin.

Orges Feimi, Drejtor i Parkut Arkeologjik të Amantias, në një prononcim për Blu TV thekson rëndësinë e veçantë që ka ky sit arkeologjik për trashëgiminë kulturore shqiptare. “Amantia është një pasuri unike kulturore për Shqipërinë,” shprehet ai, duke theksuar se ajo ruan vlera të jashtëzakonshme të qytetërimit ilir, të cilat meritojnë vëmendje të veçantë nga institucionet dhe publiku. Sipas Feimit, promovimi dhe mbrojtja e këtij monumenti duhet të jetë një prioritet kombëtar, jo vetëm për rëndësinë historike, por edhe për potencialin që ka në zhvillimin e turizmit kulturor në jug të vendit.

Monumenti më i veçantë: Stadiumi antik
Amantia ka një planimetri mbresëlënëse për kohën. Qyteti ishte i rrethuar nga mure 2.2 kilometra të gjata, kishte dy porta hyrëse dhe kulla mbrojtëse, si dhe ndërtesa publike të vendosura në tarraca, të përshtatura me relievin kodrinor.

Stadiumi antik i qytetit mbetet monumenti më i ruajtur dhe më i veçantë. Me një kapacitet prej rreth 4000 vendesh, stadiumi është një nga dëshmitë më të rralla të arkitekturës sportive në trevat ilire dhe më gjerë.

Vizitorët mund të eksplorojnë gjithashtu tempullin e Afërditës, nekropolin, akropolin dhe muret rrethues, që e bëjnë këtë park arkeologjik një nga më të pasurit në Shqipëri.

Si të shkoni në Amantia?
Itinerari më i përshtatshëm për të vizituar Amantian është:
Vlorë – Qishëbardhë – Drashovicë – Kotë – Vajzë – Ploçë.

Një udhëtim drejt Amantias nuk është thjesht një vizitë arkeologjike, por një kthim në rrënjët e qytetërimit ilir, që ende flet përmes gurëve të tij të lashtë.