Ndalesa e Izraelit mbi median në Gaza është e pambrojtshme

Të gjitha luftërat janë të rrezikshme për t’u mbuluar, por Gaza ka një vend më vete mes konflikteve moderne për rrezikun që përballin gazetarët. Rreth 200 gazetarë kanë qenë mes rreth 63,000 njerëzve të vrarë që nga fillimi i luftës në Gaza — shumica dërrmuese e vrarë nga ushtria izraelite. Këto vdekje e kanë bërë periudhën e dy viteve të fundit më vdekjeprurësen për gazetarët që kur Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve (një organizatë jofitimprurëse) filloi të mbante shënime në vitin 1992.

Këto vdekje janë një shtresë më shumë e tragjedisë njerëzore në Gaza. Familje dhe lagje janë shkatërruar, dhe shumë gazetarë të guximshëm kanë humbur jetën duke u përpjekur t’i ndihmojnë botës të kuptojë luftën. Pothuajse të gjithë këta gazetarë kanë qenë palestinezë, sepse Izraeli ka ndaluar hyrjen e përfaqësuesve të jashtëm të medias në Gaza.

Ky ndalim i medias së jashtme është njëkohësisht skandaloz dhe vetëshkatërrues. Liderët izraelitë shpesh argumentojnë se mbahen ndaj një standardi të ndryshëm gjatë luftës krahasuar me shtete të tjera, dhe nganjëherë kanë të drejtë për këtë. Por refuzimi për të lejuar gazetarë ndërkombëtarë të mbulojnë luftën nga terreni është një shembull i dështimit të qeverisë izraelite për të ndjekur një standard që shumë qeveri të tjera, veçanërisht demokracitë, e ndjekin. Shtetet e Bashkuara lejuan gazetarë të mbulonin luftërat në Afganistan dhe Irak. Ukraina lejon gazetarë të mbulojnë luftën e saj me Rusinë.

Kryeministri Benjamin Netanyahu dhe qeveria e tij duket se besojnë se mbajtja jashtë e gazetarëve të huaj i shërben narrativës së tyre. Në Izrael mund të ndihmojë këtë qëllim duke u dhënë disa izraelitëve një justifikim për të hedhur poshtë mbulimin e vuajtjeve të Gazës si propagandë palestineze. Por globalisht, kjo politikë ka dështuar spektakularisht: falë rrjeteve sociale dhe punës së gazetarëve të guximshëm palestinezë, njerëzit shohin vrasjet masive, urinë e rëndë dhe shkatërrimin e plotë në Gaza, gjë që ka nxitur një valë reagimesh. Mbajtja jashtë e medias ndërkombëtare tregon se liderët izraelitë po përpiqen të fshehin tërë tmerrin e luftës. Kjo ngjall kujtimet e përpjekjeve të dështuara të liderëve amerikanë për të varrosur të vërtetën gjatë Luftës së Vietnamit.

Ky ndalim duket gjithashtu se po kontribuon në shpërfilljen e qeverisë izraelite ndaj gazetarëve që po mbulojnë luftën. Shpesh, qeveritë që luftojnë marrin masa për të reduktuar rrezikun ndaj gazetarëve në terren. Po, raportimi nga vendngjarja mbetet i rrezikshëm, por planifikuesit ushtarakë zakonisht marrin parasysh se ku ndodhen gazetarët dhe si mund të mbrohen ata. Izraeli ka dështuar në këtë drejtim. Ka gjasa që Izraeli do të ishte përpjekur më shumë nëse mes gazetarëve do të kishte më shumë amerikanë apo të huaj të tjerë. (The New York Times ishte mes më shumë se 100 organizatave mediatike që në shkurt 2024 i kërkuan Izraelit të respektonte ligjin ndërkombëtar dhe të mbronte gazetarët palestinezë që vazhdojnë të raportojnë “pavarësisht rrezikut të madh personal.”)

Një sulm javën e kaluar ofroi një shembull të tmerrshëm dhe domethënës. Izraeli ka përdorur nganjëherë në Gaza të ashtuquajturat sulme “double-tap”, ku një goditje fillestare pasohet nga një tjetër, me synim maksimizimin e dëmit ndaj armikut. Por gazetarët dhe personeli mjekësor i emergjencës shpesh janë të parët që mbërrijnë në vendngjarje. Të hënën ushtria izraelite bombardoi Spitalin Nasser në Gazën jugore, duke thënë më pas se kishte synuar atë që mendonte se ishte një kamerë survejimi e Hamasit. Momente pas sulmit të parë, ndodhi një i dytë. Në total, u vranë të paktën 20 palestinezë, mes tyre pesë gazetarë nga Associated Press, Reuters, Al Jazeera dhe Middle East Eye. Shumica e viktimave ishin nga goditja e dytë.

Z. Netanyahu e quajti një “aksident tragjik”, tha se Izraeli vlerëson gazetarët dhe premtoi një hetim ushtarak. Por përdorimi i taktikës “double-tap” në luftimet urbane është shenjë e shpërfilljes së jetës civile dhe e atyre që përpiqen të zbulojnë të vërtetën e luftës.

Për të qenë të qartë: Hamasi nuk është aspak model i informacionit të hapur. Ai ka vepruar gjatë si një qeveri totalitare brutale në Gaza që kërcënon, ndëshkon dhe nganjëherë vret njerëzit që përpiqen të thonë të vërtetën. Ibrahim Muhareb, një gazetar që u rrah deri në humbje të ndjenjave nga burra që thanë se ishin nga departamenti i hetimeve të policisë së Gazës, i tha Komitetit për Mbrojtjen e Gazetarëve se njëri prej tyre i kishte thënë: “Spiuni dhe gazetari janë një dhe i njëjti.” Gaza e së ardhmes meriton një shtyp të lirë krejt ndryshe nga ajo që kanë lejuar Hamasi dhe Izraeli.

Izraeli iu përgjigj kritikave për vdekjet e gazetarëve në Gaza duke argumentuar se disa prej tyre janë agjentë të Hamasit. Të paktën, disa media janë të lidhura me Hamasin ose me grupe të tjera ekstremiste, si Xhihadi Islamik. Por është e papranueshme që Izraeli të njollosë shumë gazetarë të guximshëm që po bëjnë një punë jetike në kushte pothuajse të pamundura — përfshirë disa për The Times — duke sugjeruar se ata janë luftëtarë. Izraeli ka ofruar pak, nëse fare, prova për pretendimet e tij, ndërsa në mënyrë cinike mban jashtë gazetarët ndërkombëtarë.

Dy javë më parë, 28 shtete, përfshirë Britaninë, Francën dhe Gjermaninë, i bënë thirrje Izraelit të jepte menjëherë akses medias në Gaza, duke thënë se gazetarët “luajnë një rol thelbësor për të vënë në dritë realitetin shkatërrues të luftës.” Në refuzimin e kërkesave të medias së pavarur për akses, Izraeli është përqendruar te shqetësimi për sigurinë e tyre. Ky nocion është kryesisht një justifikim. Gazetarët e botës janë gati të mbulojnë luftën. Mbi 70 organizata ndërkombëtare mediatike dhe të shoqërisë civile, përfshirë The Times, deklaruan në një tjetër letër se ata “e kuptojnë plotësisht rrezikun e lindur nga raportimi në zonat e luftës.”

Qeveria izraelite shpesh është ankuar se bota është mbështetur te Ministria e Shëndetësisë së Gazës dhe agjenci të tjera të kontrolluara nga Hamasi për informacion. Por çfarë presin z. Netanyahu dhe zyrtarët e tij të ndodhë kur ata po ndalojnë dëshmitarët e jashtëm të hyjnë në Gaza? Nëse qeveria izraelite dëshiron t’i lejojë botës të gjykojë vetë, duhet të lejojë median të hyjë.